Avrupa Birliği Yapısal Fonları

Topluluk, bazıları Avrupa Birliği sözleşmesinin kendisinde tanımlanan, Bölgesel Politikanın temel amaçlarının gerçekleştirilmesi doğrultusunda, temel olarak Yapısal Fonlar (YF) aracılı ile mali kaynaklar sağlamaktadır. AT/AB tarafından, farklı dönemlerde ve farklı amaçlarla oluşturulan birkaç fon, Yapısal Fonlar adı altında toplanmıştır. Fonlardan her birinin, birlikte çalışıyor olmalarına rağmen, özel bir alanı vardır.  Yapısal Fonlardan bahsederken, kavram kapsamının zaman içerisinde değişikliğe uğradığı göz önünde bulundurmalıdır. 

Örneğin 2000 – 2006 dönemi içerisinde Yapısal Fonlar, Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu, Avrupa Sosyal Fonu, Balıkçılığı Yönlendirme Finansman Aracı ve Avrupa Tarımsal Yönlendirme ve Garanti Fonu’ndan oluşmaktadır. Çok benzer olmasına rağmen, Uyum Fonu, uzmanlar tarafından, Yapısal Fonlara dahil edilmemektedir. Bu nedenle Uyum Fonu her zaman YF’den ayrı olarak anılmaktadır.

AB’nin Uyum Politikasının reformu ile birlikte, 2007 – 2013 döneminde YF iki fonu kapsayacaktır. Bunlar Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu ve Avrupa Sosyal Fonu.

Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu - ABKF (The European Regional Development Fund - ERDF)

ABKF 1975 yılında oluşturulmuştur. ABKF Bölgeler arasındaki gelişmişlik farklılıklarını gidermeyi amaçlayan Avrupa Birliği Ortak Bölgesel Politikasının temel uygulama aracdır. Fon, genel olarak ulusal kalkınma programları çerçevesinde hibe yoluyla uygulanmaktadır. Bölgesel Kalkınma Fonu tarafından finanse edilen alanlar kısaca: üretim yatırımları; ilgili bölgelerin uyumlaştırılmasına katkı sağlayan, altyapı tesis etme ve geliştirme projeleri; yeni istihdam alanları yaratmaya yönelik çeşitli proje ve yatırımlar; bölgesel gelişme projeleri ve KOBİ’lere teşvik; ülke düzeyinde bölgeler arasındaki farklılıkların giderilmesine yönelik projeler, 1.Hedef kapsamına giren eğitim ve sağlık alanındaki bölgesel yatırımlar; özellikle üye ülkelerin sınır bölgelerini ilgilendiren, Birlik düzeyinde bölgesel kalkınma pilot projeler ve araştırmalar; turizm, şehir gelişimi ve kültür.

Avrupa Sosyal Fonu – ASF (The europian Social Fund – ESF)

ASF 1958 yılında oluşturulmuştur. Bu fon, sosyal politikalar çerçevesindeki önlemleri finanse etmektedir. Amsterdam Anlaşması çerçevesinde belirlenen Birlik politikasının önemli unsurlarından biri istihdam yaratmaya yönelik alınacak önlemlerdir. Avrupa Sosyal Fonu’nun temel amaçları 2. ve 3. Hedef çerçevesinde işsizlikle mücadelede finansal destek sağlamak;  işsizlerin ve eşitsiz konumdakilerin, temel olarak eğitim önlemlerini ve istihdam yaratan sistemleri finanse ederek, yeniden emek piyasasına dönmelerini sağlamak. Fon, emek piyasalarına ulaşımın kolaylaştırılmasına; emek piyasalarında eşit fırsatların sağlanmasına; kişilerin yetenek ve mesleki niteliklerinin gelişimine; istihdamı arttırmaya; birkaç üye ülke için ortak nokta oluşturan pilot projeler ve araştırmaların finansmanına, katkı sağlamaktadır.

Uyum Fonu ( The Cohesion Fund)

Birlik içerisinde daha yoksul üye ülkelerine finansal destek sağlamak amacıyla 1993 yılında oluşturulmuştur. Büyük altyapı yatırımlarına finansman sağlaması ve çevreyi koruma projelerini desteklemesi öngörülmüştür.

Avrupa Tarımsal Yönlendirme ve Garanti Fonu ‘Garanti’ Bölümü – ATYGFGB The European Agricultural Guidance and Guarantee Fund - EAGGF)

Ortak Tarım Politikasının temel aracı olarak 1962 yılında oluşturulmuştur. Fon, kırsal bölgelerin gelişimine yönelik önlemleri finanse eder ve çiftliklere destek sağlar. AET Sözleşmesi’nin 39. maddesinde belirtildiği üzere fon tarafından sağlanan destek doğrudan şu alanlara yöneliktir: tarım ve orman alanlarını yeniden yapılandırma ve sağlamlaştırma; doğal afetlerin tarım üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak; tarım üretiminin uyumlaştırılmasını sağlamak ve her iki cinsten çiftçilere yönelik ek faaliyetlerin gelişiminin teşvik etmek; tarım ortalama hayat standardını iyileştirme; tarım alanlarında sosyal ağların gelişimini destekleme; çevre koruma projelerini teşvik etme ( doğal ve tarım kaynaklarının korunması dahil olmak üzere); teknik destek ve bilgi sağlamak ve Birlik düzeyinde pilot projeler ve araştırma faaliyetlerini teşvik etmek ve desteklemek.

Avrupa Tarımsal Yönlendirme ve Garanti Fonu iki bölümden oluşmaktadır. ‘Garanti’ Bölümü temel bir araç olarak tarım ürünlerinin fiyatlarını garantilemeyi amaçlamaktadır. Fonun ikinci bölümünü oluşturan ‘Yönlendirme’ ise yapısal tarım politikalarının yürütülmesini sağlamakta, ürün kalitesini yükseltme projelerini desteklemekte ve üretimin pazara uyumlaştırılmasını sübvanse etmektedir.

Balıkçılığı Yönlendirme Finansman Aracı - The Financial Instrument for Fisheries Guidance - FIFG) 1993 yılında oluşturulmuştur. Sektördeki krize yönelik bir önlem olarak oluşturulan bu fon sektörün yeniden yapılandırılmasını amaçlayıp balıkçılığın modernize edilmesini ve uyumlaştırılmasını sağlamaktadır.