BULGARİSTAN İLE TÜRKİYE ARASINDAKİ TİCARİ VE EKONOMİK İLİŞKİLER

Türkiye, Bulgaristan’ın önemli bir ticaret ortağı durumundadır. AB üyeliğinin ardından Bulgaristan Türkiye’nin Avrupa’ya açılan kapısı olma pozisyonunu daha da güçlendirmiştir. Türkiye’nin Avrupa ülkeleriyle yaptığı ticaretin karayolu ile taşınan kısmının büyük bir bölümü Bulgaristan güzergahını kullanmaktadır. Ayrıca Bulgaristan, Balkanların coğrafi olarak merkezi konumundadır. İstanbul, Kocaeli ve Bursa gibi Türkiye’nin üretim merkezlerine de çok yakındır. 2007 yılından itibaren Bulgaristan’ın AB üyeliği ve Türkiye ile AB arasındaki gümrük birliğine dahil olması, bu nedenle ikili ticarette gümrük vergilerinin sıfırlanması, Bulgaristan’da kurumlar ve gelir vergisi oranlarının yüzde ona düşmesi gibi gelişmeler nedeniyle Bulgaristan’ı Türk yatırımcıları gözünde cazip kılan özellikler daha da artmıştır. Günümüzde Türk malı ürünlerin ihracatı Türkiye’nin iç piyasasına sunum kadar kolaylaştırılmıştır. Dünya mali ve ekonomik krizin etkisinden önce toplam ihracatın % 11 oranındaki payıyla Türkiye Bulgaristan mallarının satıldığı en büyük pazarlardan birisiydi. Aynı zamanda Bulgaristan’a ithal edilen malların %6’sı Türkiye’den çıkıyor ve böylece Türkiye Bulgaristan’ın ilk dört ticari partnerinden birisi haline geliyor. 2009 yılında Türkiye-Bulgaristan ikili ticari ilişkilerine uluslararası mali ve ekonomik kriz damgasını vurmuştur. Bulgaristan Merkez Bankası’nın Aralık 2008-Kasım 2009 dönemine ilişkin verilerine göre, Türkiye ile Bulgaristan arasındaki toplam ticaret hacmi bir önceki yılın aynı dönemine oranla % 40’ın üzerinde daralarak 1.785,7 milyon Avro olarak gerçekleşmiştir. Genelde iki ülke arasındaki ticaret dengelidir, ancak 2009 yılındaki mali krizin değişik oranlardaki etkisi sonucunda Türkiye’nin Bulgaristan’a ihracatı 1,010.4 milyon Avro, Bulgaristan’dan ihracat ise 877,2 milyon Avro olmuştur. 2010 yılında iki ülke arasındaki ticaret tekrar artış eğilimi göstermeye başlıyor ve 2011 yılının sonunda 4 097 919 USD kadar yükseldi. İki ülke arasındaki ticaret hacminin %59'unu Türkiye'ye ihraç edilen Bulgaristan menşeili mallar oluşturuyor. Bulgaristan'ın ihraç ettiği ürünler arasında geleneksel olarak hammade ve ara mamuller yer alıyor.

İKİLİ TİCARET VERİLERİ (1.000 Dolar)

yıl

Türkiye'den ihracat USD

Bulgaristan'dan ihracat USD

2011

1 623 299

2 474 620

2010

1 497 384

1 702 534

2009

1 385 544

1 116 902

2008

2 151 534

1 840 008

2007

2 060 171

1 951 656

2006

1 568 006

1 663 425

2005

1 179 313

1 190 079

2004

894 326

959 471

2003

621 685

689 462

2002

380 332

508 449

2001

299 415

393 516

2000

252 934

465 408

1999

233 595

295 573

1998

213 316

367 420

1997

175 887

408 852

1996

156 906

362 771

2010 yılı Ocak ayında uluslararası krize rağmen Bulgaristan’a ihraç edilen ürünlere bakıldığında 2009 yılının Ocak ayına göre önemli oranda artış gösteren maddeler de bulunmaktadır. Bunlar arasında, bakır cevheri ve konsantreleri, domates, bazı meyveler, çimento, bazı tekstil ve konfeksiyon ürünleri vb., yer almaktadır. Dikkat edileceği üzere, bu ürünlerin önemli bir kısmı sebze ve meyvelerden oluşmaktadır. Diğer taraftan, özellikle demir-çelik ve bundan mamul ürünlerdeki düşüş devam etmektedir. 2009 yılında önemli oranda azalış kaydedilen taşıt araçları ile aksam ve parçalarının ihracatı 2007-2008 yıllarındaki ikili ticarette ilk sırada yer alan segmandır.

İKİLİ TİCARETTE BAŞLICA MADDELER (DOLAR)

TÜRKİYE'DEN İHRACAT

iznosTR

 

 

 


 TÜRKİYE'YE İTHALAT

vnosTR

Türkiye ihracatı – 2011 ürün bazında

Türkiye'den ithal edilen ana ürünler

USD

Ağaç Mamülleri ve Orman Ürünleri

3 768 515,05

Maden ve Metaller

1 260 826,83

Elektrik – Elektronik

4 667 309,86

ÇİMENTO CAM SERAMİK VE TOPRAK ÜRÜNLERİ

3 774 412,24

Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri

2 531 406,29

SU ÜRÜNLERİ VE HAYVANCILIK MAMULLERİ

51 708,53

Zeytin ve Zeytinyağı

517 700,44

GEMİ VE YAT

5 116,82

Meyve Sebze Mamulleri

198 757,34

Diğer Sanayi Ürünleri

52 607,38

Demir ve Demir Dışı Metaller

14 110 026,96

Hazırgiyim ve Konfeksiyon

4 373 804,90

Makine ve Aksamları

5 369 454,17

Süs Bitkileri ve Mamulleri

64 686,68

Kimyevi Maddeler ve Mamulleri

14 426 138,46

Tekstil ve Hammaddeleri

16 462 833,44

ÇELİK

5 187 849,90

SAVUNMA SANAYİİ

60 374,01

Halı

460 044,61

Yaş Meyve ve Sebze

6 573 645,62

Deri ve Deri Mamulleri

730 419,86

Kuru Meyve ve Mamulleri

227 022,68

İKLİMLENDİRME SANAYİİ

4 803 096,19

Taşıt Araçları ve Yan Sanayi

8 802 473,92

Değerli Maden ve Mücevherat

65 869,85

Fındık ve Mamulleri

437 618,67

Bulgaristan ile Türkiye arasındaki ikili anlaşmalar

  • Ticaret, Ekonomi, Sanayi ve Teknoloji Alanlarında İşbirliği Anlaşması (1994)
  • Yatırımları Karşılıklı Teşvik ve Koruma Anlaşması (1994)
  • Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (1994)
  • Turizm Alanında İşbirliği Anlaşması (1997)
  • Enerji ve Altyapı Alanlarında İşbirliği Anlaşması (1998)
  • Uzun Vadeli Sözleşme (1999)
  • İkili Hava Ulaştırma Anlaşması (2004)
  • Deniz Ticareti Taşımacılık Anlaşması (2004)